Begrip begrijpen

Het begrip ´begrip´ is volgens Van Dale:

  1. ‘het begrijpen, het vatten met het verstand’
  2. ‘eenheid van denken; algemene voorstelling (bv. die van ‘hond’ of ‘zoogdier’)’
  3. ‘subjectief denkbeeld zoals men het zich eigen heeft gemaakt’
  4. ‘vermogen en bereidheid om het standpunt van een ander te aanvaarden, om zich in te leven in een ander’.

Ik vraag me af in hoeverre wij iemand anders nou echt kunnen begrijpen.

Ik bedoel, ook al kennen we iemand al jaren, ons hele leven, wonen we samen met die persoon en delen we alles met diegene, kan er dan volledig begrip ontstaan?

We zeggen dat we persoon x en y zo goed kennen, je hebt zo veel tijd geïnvesteerd in het leren kennen van de ander, werkelijk je best gedaan, maar hoe dicht kunnen we de essentie van iemand anders echt benaderen?

Kijk je niet altijd met je eigen bril op naar het leven van de ander? Of met een controlerende bril, negatieve bril, jaloerse bril, respecterende bril… Die brillen verbeteren het zicht niet, ze belemmeren hem juist. Ze veranderen jouw perspectief waardoor je niet eens in de buurt komt van het perspectief van degene die je poogt te begrijpen. De ander kan praten wat hij wil, uitleggen en verklaren, toch denk ik dat er altijd een deel in je is dat het verhaal van de ander op jouzelf probeert te betrekken, vergelijkingen probeert te maken tussen dat andere leven en het jouwe. Dit allemaal loslaten zou haast onmogelijk zijn, want dat zou ook betekenen dat je je begrip van de wereld moet loslaten. Dat is immers ons denkbeeld, ons verstand. Hoe wij persoonlijk de wereld bekijken.

Vanzelfsprekend begrijp je de ene persoon beter dan de andere. Mensen die ik beter begrijp dan anderen zijn ten eerste mensen die op mij lijken. En daar heb je het al. Ze lijken op mij, ik kan hun verhaal in bepaalde mate op mij betrekken. Als ik hun verhaal door mijn eigen bril bekijk, overlapt het. Het klopt. Ik denk die persoon te begrijpen en te zien wat hem/haar drijft. Of het ook echt klopt is moeilijk te controleren. De enige optie is tegenbewijs zoeken. Omdat ‘begrip’ zo’n abstract begrip is, is het lastig om dit te vinden. Zoiets gebeurt onverwachts. Er is een gebeurtenis waar de ander op een bepaalde manier op reageert, en die reactie zag je niet aankomen. Dit doet het hele begrip dat je had opgebouwd wankelen.

Naarmate de tijd verstrijkt komen er meer van die momenten voor waarin je de reactie van de ander ziet. Hieruit volgt dat je mensen die je langer kent, en die je heel regelmatig ziet/spreekt, ook beter begrijpt.

Begrip heeft veel te maken met de manier van communiceren. Hoe je je verhaal aanpast aan degene aan wie je het vertelt. De details die je weglaat of juist toevoegt. Ook is het sterk afhankelijk van de manier waarop de ontvanger ermee omgaat. Wordt het passief ontvangen en precies in jouw formulering opgeslagen? Dan is er geen sprake van begrip, eerder van aanname of overname. Wordt het actief ontvangen, in eigen woorden opgeslagen? Dan wordt het begrepen vanuit het eigen perspectief, niet vanuit het perspectief van de verteller, wat maakt dat het begrip nog steeds niet volledig is.

Iemand begrijpen, we denken het te kunnen, maar we zien eigenlijk de grenzen niet. Je kunt niet zeggen wanneer het zover is, wanneer je het volledige begrip hebt bereikt. Het is alsof je in een grote kamer staat waarvan je de afmetingen niet weet. Het is volledig donker en je steekt een lucifer aan. Je ziet maar een heel klein stukje van de kamer. Kom je er ooit achter hoe de volledige kamer eruitziet? Dat wat je ziet is wat je begrijpt, je denkt alles te zien, maar in werkelijkheid rest er nog heel veel donker waar je niet eens weet van hebt. (Metafoor aangepast uit De opwindvogel kronieken van Haruki Murakami.)

Ik denk mezelf goed te kennen. Ik ken mijn gedachten, kan ze beredeneren, ik weet waarom ik handel zoals ik handel. Ik begrijp mezelf. Nu denk ik echter dat hoe beter je jezelf kent en begrijpt, hoe minder je iemand anders kan begrijpen. Dit begrip voor de ander wordt dan namelijk geblokkeerd door jouw begrip van jezelf. Als dit laatste minder is, is er ruimte. Vrijheid om je te verplaatsen in een ander zonder zogezegde vooroordelen. Iemand anders begrijpen betekent het eigen perspectief loslaten. Hoe diepgaander dit eigen perspectief is, hoe moeilijker het is om ervan los te komen. Wat is belangrijker? Wat is de balans? Wellicht is het besef dat een ander de wereld volledig anders kan zien al voldoende.

Advertenties

2 gedachtes over “Begrip begrijpen

  1. Pingback: Constant contact | Jardloopster

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s